Trường THCS Hoàng Xuân Hãn

https://thcshoangxuanhan.edu.vn

Ước nguyện chân thành trong bài thơ "Mùa xuân nho nhỏ"

... Có lẽ vì vậy mà mỗi lần đọc "Mùa xuân nho nhỏ" của Thanh Hải tôi lại không khỏi xúc động trước tiếng lòng thiết tha, ước nguyện cống hiến hết mình của nhà thơ ...
Bác Hồ đã từng viết: “Một năm khởi đầu từ mùa xuân - Một đời khởi đầu từ tuổi trẻ. Tuổi trẻ là mùa xuân của xã hội.” Nhắc đến mùa xuân ta sẽ nghĩ về không gian tràn đầy sức sống, sự tươi mới; ta sẽ rạo rực rung động trước vẻ đẹp của muà xuân. Phải chăng sức sống của mùa xuân ấy đã khơi dậy, thắp sáng trong lòng người đặc biệt là những con người trẻ nhiều ước mơ,khát vọng. Và phải chăng khi nói tuổi trẻ là mùa xuân của xã hội ta sẽ nghĩ về những khát vọng, những cống hiến, đóng góp dù nhỏ bé nhưng có ích và có ý nghĩa cho mùa xuân lớn của cuộc đời chung. Như thông điệp mà nhà thơ Thanh Hải đã gửi đến cho chúng ta qua bài thơ mùa xuân nho nhỏ.
      Nguyễn Đình Thi đã từng nói: “Một bài thơ hay không bao giờ ta đọc một lần mà bỏ xuống được. Ta sẽ dừng tay trên trang giấy đáng lẽ lật đi và đọc lại bài thơ tất cả tâm hồn chúng ta đọc.” Vâng, đã và mãi như vậy. Một bài thơ hay luôn có sức lay động mạnh mẽ tới tâm hồn người đọc, để lại trong ta những vang âm sâu sắc. Vậy sức lay động ấy đến từ đâu? Phải chăng là từ những suy ngẫm, cảm xúc chân thành của tác giả? Cõ lẽ vì vậy mà mỗi lần đọc Mùa xuân nho nhỏ của Thanh Hải tôi lại không khỏi xúc động trước tiếng lòng thiết tha, ước nguyện cống hiến hết mình của nhà thơ đặc biệt là ở khổ 4,5:
                            “Ta làm con chim hót
                            Ta làm một cành hoa
                            Ta nhập vào hòa ca
                            Một nốt trầm xao xuyến
 
                            Một mùa xuân nho nhỏ
                            Lặng lẽ dâng cho đời
                            Dù là tuổi hai mươi
                            Dù là khi tóc bạc.”
     Bài thơ được Thanh Hải sáng tác vào năm 1980 trong thời điểm mà nhà thơ đang nằm trên giường bệnh, trải qua những ngày cuối cùng của cuộc đời. Không phải ngẫu nhiên mà Thanh Hải lựa chọn mùa xuân để khởi nguồn cảm hứng. Mùa xuân của thiên nhiên, đất nước thường gợi lên ở mỗi con người niềm khát khao và hi vọng. Với Thanh Hải cũng thế, đây chính là thời điểm mà ông nhìn lại cuộc đời và bộc bạch tâm niệm thiết tha:
                           "Ta làm con chim hót,
                           Ta làm một cành hoa.
                           Ta nhập vào hoà ca,
                           Một nốt trầm xao xuyến"
      Xin làm một tiếng chim hót hoà trong muôn vạn tiếng chim cất cao tiếng hót chào xuân, xin làm một cành hoa trong muôn vạn cánh hoa âm thầm khoe sắc tỏa hương thơm cho đời, xin làm một nốt nhạc trầm trong bản đồng ca của dân tộc.  Ước nguyện của nhà thơ sao mà đáng yêu, gần gũi lạ kì. Cái “ tôi” của nhà thơ như một dòng suối nhỏ khiêm nhường đã hòa vào cái ta của “dòng sông xanh” trên quê hương, đất nước. Mùa xuân, dòng sông, tiếng chim,… thì đã, đang và sẽ mãi tồn tại; đó là giá trị vĩnh cửu, là cái đẹp mãi mãi… Thế còn cái đẹp giữa con người với con người? Trong quan hệ với cái “tôi” cái “ta”? Liệu có vĩnh cửu hay không? Thanh Hải không trả lời trực tiếp điều này mà thay vào đó là lời nhắn nhủ: “Ta làm con chim hót/ Ta làm một cành hoa/ Ta nhập vào hòa ca/ Một nốt trầm xao xuyến” Làm con chim thì phải có tiếng hót riêng. Làm bông hoa thì phải có hương sắc riêng. Nhưng những cái riêng ấy chỉ được xác lập giá trị trong quan hệ với cái chung. Mỗi người cũng vậy, có một giá trị riêng không thể so sánh. Vì thế trong bản “hòa ca” vẫn có những người khiêm tốn như một “nốt trầm” nhưng đó lại là “một nốt trầm xao xuyến”.Từ những ước nguyện tưởng chừng như nhỏ bé nhưng vô cùng ý nghĩa ấy, từ sự gắn kết giữa mùa xuân thiên nhiên đất trời và mùa xuân cuộc đời, nhà thơ đã sáng tạo nên hình ảnh mùa xuân nho nhỏ. Phải chăng mùa xuân nho nhỏ ấy được dệt nên từ “cành hoa”, “tiếng chim” hay “nốt trầm xao xuyến mà ông khao khát muốn hóa thân?
      Giờ đây, Tâm hồn của tác giả  như hoà vào mùa xuân đất nước, thôi thúc mạnh mẽ nhưng cũng rất âm thầm:
                            “Một mùa xuân nho nhỏ
                             Lặng lẽ dâng cho đời
                             Dù là tuổi hai mươi
                             Dù là khi tóc bạc.”
      Lời thơ như tâm tình thiết tha. Một sự sáng tạo độc đáo của nhà thơ khi phát hiện ra được hình ảnh “ mùa xuân nho nhỏ”. Mỗi con người, mỗi sự cống hiến được ví như một mùa xuân nhỏ hoà vào mùa xuân chung của đất trời, của Tổ quốc. Đó cũng là nguyện ước nhỏ bé của nhà thơ, muốn được mãi mãi làm việc, hi sinh, cống hiến một cách âm thầm lặng lẽ cho quê hương đất nước bất chấp sự thử thách của thời gian, tuổi tác:” Dù là tuổi hai mươi /Dù là khi tóc bạc.” Lời thơ rắn rỏi, điệp ngữ "dù là" khẳng định thái độ tự tin trước những khó khăn trở ngại của đời người. Điều gì đã làm nên thái độ tự tin đến vậy? Đó phải chăng là bởi ý thức về trách nhiệm đối với quê hương đất nước, khát vọng được sống được cống hiến đã trở thành lẽ sống trong cuộc đời tác giả? Tâm nguyện, mong muốn ấy, ta cũng đã từng bắt gặp đâu đó trong những vần thơ của Tố Hữu :
                             “Nếu là con chim, chiếc lá
                      Con chim phải hót, chiếc lá phải xanh
                              Lẽ nào vay mà không có trả
                      Sống là cho, đâu chỉ nhận riêng mình ”
      Các bạn ạ, nếu như Tố Hữu với lí tưởng “sống là cho” thì Thanh Hải lại ước nguyện góp một mùa xuân nho nhỏ của mình vào mùa xuân của cuộc đời chung. Khát vọng làm một mùa xuân nho nhỏ dâng hiến phần tinh túy và ý nghĩa nhất của Thanh Hải lại càng trở nên có ý nghĩa hơn biết bao khi đặt trong hoàn cảnh nhà thơ đang sống những ngày cuối cùng trên giường bệnh, đang đấu tranh giữa sự sống và cái chết. Điều này khiến chúng ta nghĩ về biết bao con người đã sống, đã ngã xuống, đã đánh đổi trọn cả cuộc đời, dâng hiến cả thanh xuân vì mục tiêu đẹp nhất, cao cả nhất- hướng về quê hương, đất nước. Tôi lại nghĩ về câu nói của Nhi-tơ-lai A Tơ-rốp-xki trong Thép đã tôi thế đấy! : Đời người chỉ sống có một lần. Phải sống sao cho khỏi xót xa, ân hận vì những năm tháng sống hoài, sống phí.”. Tôi tin chắc rằng khi có ước mơ, có khát vọng thì ta sẽ có thể “in dấu trên mặt đất, in dấu trong tim người khác”.
 

Tác giả bài viết: Nghiêm Thanh Hiền - 9B

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây